Βασίλης

Ολοκληρώνοντας την Οδύσσεια, θεωρώ ότι η ανακεφαλαίωση θα βοηθούσε στο να θυμηθούν και να εμπεδώσουν οι μαθητές κάποια πολύ βασικά στοιχεία του έπους, μέσα από μια σειρά δραστηριοτήτων και εργασιών, χρησιμοποιώντας και τις ΤΠΕ, κάτι που θα κάνει το μάθημα πιο ενδιαφέρον.
 * Ανακεφαλαίωση της Οδύσσειας, α γυμνασίου **
 * 1. Εισαγωγή **

Α) Να ανακεφαλαιώσουμε κ να ελέγξουμε κατά πόσον οι μαθητές έχουν κατανοήσει βασικά στοιχεία της Οδύσσειας όπως: Β) **Σ****ύνδεση με σύγχρονη πραγματικότητα**, Οδυσσέας κ μετανάστες. Γ) Να εκμεταλλευτούν οι μαθητές τις δυνατότητες που προσφέρουν οι **Νέες Τεχνολογίες** στην ερμηνεία του έπους, δημιουργώντας **πολυτροπικά κείμενα** με τη βοήθεια του διαδικτύου κ με τη χρηση του ppt. Δ) Να καλλιεργήσουν **ομαδοσυνεργατικές δεξιότητες** διερευνώντας κ κατανοώντας το έπος.
 * 2. Στόχοι **
 * Την έννοια του **νόστου** (εξωτερικός, εσωτερικός)
 * **Ποιητικές τεχνικές** (in medias res, πρόταξη της Τηλεμάχειας) κ τη λειτουργικότητα που προσφέρουν στην αφήγηση
 * Βασικά στοιχεία του ήθους του Οδυσσέα, έμφαση στο «**πολύτροπος**»
 * Να αντιδιαστείλουν ήθος **Οδυσσέα, Πηνελόπης κ Τηλέμαχου με αυτό των συντρόφων κ των μνηστήρων**, με άξονα την αντίθεση σύνεση ≠ύβρη (//σχήμα ύβρη- νέμεση- τίση//)
 * **"ανθρωπομορφισμός"**: θεϊκή φώτιση, μεταμόρφωση, επιφάνεια.
 * **Ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας** Οδύσσειας
 * **Πολιτιστικό πλαίσιο γεωμετρικής εποχής** με αξίες κ άλλα χαρακτηριστικά (φιλοξενία, αυτοδικία…)
 * 3. Εργαλεία ΤΠΕ **
 * Ms** **Powerpoint,** **Internet** **explorer ή** **Mozilla** **Firefox** ή άλλα παρόμοια προγράμματα (επεξεργαστές κειμένου, παρουσίαση διαφανειών ή φυλλομετρητές)

2 διδακτικές ώρες 5. ** Οργάνωση τάξης ** Οι μαθητές χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες. **Βασικά κριτήρια** για το χωρισμό είναι α) η διάθεση για συνεργασία μεταξύ των μελών της ομάδας, β) η συμμετοχή σε κάθε ομάδα από κοινού όσων έχουν αυξημένες δεξιότητες στον χειρισμό των Η/Υ μαζί με όσους δεν διαθέτουν ανάλογες δεξιότητες.
 * 4. Διάρκεια **


 * 6. Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή **
 * Χρήση του σχολικού εργαστηρίου, όπου θα αναζητηθούν οι εικόνες στο διαδίκτυο, θα εισαχθούν σε διαφάνειες **** ppt ** ** κ θα προβληθούν στο πλαίσιο του 1ου φύλλου εργασίας. **

=**7. ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ**= **ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1** Α. Αναζητήστε στο διαδίκτυο πίνακες με αναπαραστάσεις των περιπετειών του Οδυσσέα ή εναλλακτικά ζωγραφίστε μία σχετική εικόνα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους παρακάτω δικτυακούς τόπους: 1. http://images.google.gr/) __Θέματα προς αναζήτηση__ 2. [|http://elzin.wordpress.com/category/ποίηση] 3. [|http://argolikivivliothiki.gr/2009/12/11/κύκλια-έπη] 4. users.thess.sch.gr/ipap/EllinikosPolitismos/Yliko/OMHROSODYSSEIA/Eikones.Odysseia/Eikones.htm 5. [] Β. Εισάγετε τις εικόνες που συγκεντρώσατε σε διαφάνειες powerpoint ή ορίστε τες ως φόντο των διαφανειών ( ΕΙΣΑΓΩΓΗ→ ΕΙΚΟΝΑ→ ΑΠΟ ΑΡΧΕΙΟ κ επιλέγετε την εικόνα από τον ανάλογο φάκελο ή ΔΕΞΙ κλικ στη διαφάνεια→ ΦΟΝΤΟ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ→Εφέ γεμίσματος→Εικόνα→Επιλογή εικόνας→επιλέγετε εικόνα→Άνοιγμα→  Ok  Για δημιουργία Εφέ: κλικ πάνω στην εικόνα → πατήστε στα δεξιά της οθόνης Προσθήκη εφέ→ π.χ. ΕΙΣΟΔΟΣ→ΡΟΜΒΟΣ. Εφαρμόστε την ίδια διαδικασία σε όλες τις διαφάνειες). Γ. Εισάγετε στη διαφάνεια ένα πλαίσιο κειμένου, όπου θα γράψετε μία λεζάντα κ τον διακτυακό τόπο όπου εντοπίσατε την εικόνα. Δ. Σε ποιες διαφάνειες μπορείτε να εντοπίστε τις ακόλουθες βασικές ιδέες: **«//νόστος, ύβρη, ανθρωπομορφισμός θεών, φιλοξενία, αυτοδικία, ικεσία, Οδυσσέας αγωνιστής, πολύτροπος»//** //.//
 * //Συλλογή εικαστικού υλικού από το διαδίκτυο//**
 * Ομάδα 1**//: Όλυμπος, Συμβούλιο θεών, Καλυψώ Οδυσσέας, Ερμής Καλυψώ, Οδυσσέας σχεδία, ναυαγός- Ινώ (ραψ α-ε)//
 * Ομάδα 2**//: Οδυσσέας Φαίακες, Ναυσικά, Λωτοφάγοι, Πολύφημος, Λαιστρυγόνες, Κίρκη, Οδυσσέας στον Άδη// (ραψ ζ-λ)
 * Ομάδα 3**: //Ιθάκη, Σειρήνες, Σκύλλα, Χάρυβδη, σύντροφοι Οδυσσέα βόδια Ήλιου, Οδυσσέας ζητιάνος, Τηλέμαχος αναγνώριση (ραψ μ-π)//
 * Ομάδα 4**: Οδυσσέας κ μνηστήρες, Ευρύκλεια, Πηνελόπη Οδυσσέας, αγώνας τόξου, μνηστηροφονία, Πηνελόπη Οδυσσέας αναγνώριση, Λαέρτης (ραψ ρ-ω)

ή [] (παράγραφος "λογότυποι και τυπικές σκηνές")
 * ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2** (όλες οι ομάδες)
 * 1) Τι είναι οι τυπικές εκφράσεις-λογότυποι και γιατί είναι τόσο συχνές στο έπος; Αναζήτησε την ερμηνεία της έννοιας αυτής στη σελίδα [] (στην παράγραφο 1.8)

2. Να εντοπίσετε τρεις τέτοιες φράσεις και δύο τυπικά θέματα από το σχολικό βιβλίο.

3. Να δώσετε τις σημασίες των όρων "__**ανθρωπομορφισμός, ύβρη, ειρωνεία, υστεροφημία**__". Αναζητήστε στοιχεία στον κόμβο **//Πύλη για την ελληνική γλώσσα- Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής//** : []

4.Στον ακόλουθο πίνακα να δώσετε βασικά επίθετα ή άλλες λέξεις, που παρουσιάζουν τον χαρακτήρα και τα συναισθήματα του Οδυσσέα :
 * προς τους συντρόφους του (α 6-8 ) ||  ||
 * Στη σπηλιά του Κύκλωπα (ι 310-16, 331-336, 383-443, 488-494) ||  ||
 * προς την Καλυψώ (ε190-8, 236-48) ||  ||
 * προς τον Ποσειδώνα ( ι 582-4) ||  ||
 * προς Ναυσικά (ζ177-83,194-7,215-27) ||  ||
 * προς τους Φαίακες (η221-75) ||  ||
 * Κατά την επιστροφή στην Ιθάκη ||  ||
 * Προς τους μνηστήρες (χ 65-8) ||  ||
 * Μετά τη μνηστηροφονία (χ439-44) ||  ||
 * Προς Τηλέμαχο, Πηνελόπη, Λαέρτη ||  ||


 * ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3**
 * 1) Στο κείμενο **«Η καλή μέρα απ΄ το πρωί φαίνεται»** του Θ. Βαλτινού (Κ.Ν.Λ. α γυμνασίου, σελ. 140) ποια κοινά στοιχεία εντοπίζετε ανάμεσα στον ήρωα του κειμένου και τον Οδυσσέα του Ομήρου; Να αναφέρετε περιπτώσεις ανθρώπων που ζουν σύγχρονες «Οδύσσειες» και να δημιουργήστε ένα σχετικό αρχείο powerpoint (6 διαφάνειες).
 * 2) Να μελετήσετε το ποίημα «Ιθάκη» (σχολικό βιβλίο σελ. 165) του Κ. Π. Καβάφη να εξηγήσετε : α) Ποιο είναι το πιο σημαντικό πράγμα για τον ταξιδευτή- «Οδυσσέα» στο ποίημα του Καβάφη; β)Τι συμβολίζει κατά τη γνώμη σας η //Ιθάκη// στο ποίημα αυτό;

=** 8. Πορεία διδασκαλίας **- ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ= Οι μαθητές χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες. Με τη **πρώτη δραστηριότητα** η κάθε ομάδα καλείται να συλλέξει __εικόνες από το διαδίκτυο__. Όποιος μαθητής επιθυμεί μπορεί να ζωγραφίσει ατομικά ή από κοινού με άλλους μία εικόνα σχετικά με την Οδύσσεια. Οι εικόνες αυτές θα εισαχθούν σε διαφάνειες Powerpoint κ θα παρουσιαστούν στην τάξη. Ταυτόχρονη προβολή της //Παρουσίασης// κ σχολιασμός των εικόνων από μαθητές, με βάση τους παραπάνω στόχους. Με την **δεύτερη δραστηριότητα** οι μαθητές καλούνται α) //να διαχειριστούν __τυπικές εκφράσεις__// από το σχολικό εγχειρίδιο. Καλό εδώ είναι να γίνει κ ο διαχωρισμός //τυπικές εκφράσεις- τυπικά θέματα.// β) Να αναζητήσουν στην ιστοσελίδα **//Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα- Λεξικό Νεοελληνικής Γλώσσας Μ. Τριανταφυλλίδη//** βασικές έννοιες του έπους. γ//) Να καταγράψουν τα βασικά __στοιχεία του ήθους του Οδυσσέα__ στο σχετικό φύλλο εργασίας.// Με την **τρίτη δραστηριότητα** οι μαθητές __θα εξετάσουν την Οδύσσεια συγκριτικά με άλλα κείμενα__ που παρουσιάζουν ανάλογα θέματα ( «Ιθάκη» του Καβάφη, «Η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται» )

1η ώρα : οι ομάδες θα εργαστούν στο εργαστήριο, «κατεβάζοντας» το εικονιστικό υλικό που θα εισάγουν σε __έγγραφο__ __PowerPoint__ (Φύλλο εργασίας 1) κ το οποίο θα προβληθεί στη συνέχεια. Έχει προηγηθεί μάθημα κατά το οποίο παρουσιάστηκε στο εργαστήριο ο τρόπος δημιουργίας διαφανειών κ αρχείων προβολής παρουσίασης. Στη διάρκεια της παρουσίασης θα ζητείται από τα μέλη κάθε ομάδας να σχολιάζουν εν συντομία τις εικόνες κ να εντοπίσουν όπου χρειάζεται τις __βασικές έννοιες__ (νόστος, ύβρη…), όπως ζητήθηκε στο Φύλλο εργασίας. Επίσης θα γίνει χαρακτηρισμός προσώπων, αναφορά σε ποιητικές τεχνικές του έπους κ άλλα βασικά στοιχεία της Οδύσσειας, όπως αυτά παρουσιάστηκαν παραπάνω στους στόχους της διδασκαλίας. Στον χρόνο που απομένει δείχνουμε πώς εντοπίζουμε τους ίδιους λογότυπους σε διαφορετικές ραψωδίες, χρησιμοποιώντας τον συμφραστικό πίνακα της //Πύλης για την ελληνική γλώσσα. Σχετικές οδηγίες δίνονται και στο 2ο Φύλλο Εργασίας.//
 * Πιο συγκεκριμένα, τα στάδια της διδασκαλίας :**

Ως εργασία για το σπίτι δίνεται το Φύλλο εργασίας 3.

2η ώρα : Συνεχίζουμε με το 2ο Φύλλο Εργασίας, με τον εντοπισμό τυπικών εκφράσεων, τις διαχωρίζουμε από τα τυπικά θέματα (φιλοξενία, αυτοδικία κ.λπ), για τα οποία έγινε λόγος στη διάρκεια του σχολιασμού των εικόνων, την πρώτη διδακτική ώρα. Έπειτα οι μαθητές εργάζονται στην άσκηση χαρακτηρισμού του Οδυσσέα, πάλι ανακαλώντας στη μνήμη τους στοιχεία που ειπώθηκαν κατά την προβολή παρουσίασης κ φυσικά στη διάρκεια του έτους. Στον χρόνο που απομένει οι μαθητές παρουσιάζουν τις ασκήσεις στα παράλληλα κείμενα του 3ου Φύλλου Εργασίας και ως άσκηση για το σπίτι την 1β.

=**9. Αξιολόγηση- Κριτική**= H αξιολόγηση έγινε σε όλη τη διάρκεια προετοιμασίας της ανακεφαλαίωσης, στη διάρκεια της διδασκαλίας, αλλά κ με φύλλο αξιολόγησης. Η ανακεφαλαίωση είχε διάρκεια __2 ωρών__ (αφιερώθηκε +1 ώρα πριν το Πάσχα για την προετοιμασία, "επιμόρφωσα" τους μαθητές στη χρήση powerpoint κ έδωσα οδηγίες- ενώ οι 2 ώρες μετά τις γιορτές, προβάλαμε την Παρουσίαση διαφανειών κ εργαστήκαμε στα υπόλοιπα φύλλα εργασίας). Διαπιστώθηκε ότι:
 * Υπήρξε δυσκολία στη διεκπεραίωση της εργασίας «Παρουσίαση διαφανειών», λόγω __μη σύνδεσης του σχολείου στο διαδίκτυο__. Οι μαθητές ανά ομάδες συγκέντρωσαν τις εικόνες χρησιμοποιώντας την προσωπική τους σύνδεση internet ή ζωγραφίζοντας οι ίδιοι σχετικές εικόνες που τις "σκάναραν" πριν τις εισάγουν στις διαφάνειες. Άλλες εικόνες δόθηκαν σε εξωτερικούς σκληρούς δίσκους (flash memory discs) από τον ίδιο τον διδάσκοντα. Ενώ στo αρχικό σχέδιο μαθήματος, θα αφιερώναμε 1 επιπλέον διδακτική ώρα στο εργαστήριο, για να συγκεντρώσουμε το σχετικό υλικό (1ο φύλλο εργασίας), αυτή η διαδικασία προετοιμάστηκε ως εργασία στο σπίτι, αφού δόθηκαν οι κατάλληλες οδηγίες.
 * Η μη σύνδεση της σχολικής μονάδας στο διαδίκτυο είχε ως συνέπεια να μην χρησιμοποιηθεί η «Πύλη για την ελληνική Γλώσσα» (2ο φύλλο εργασίας- άσκηση 2). Λίγοι ήταν οι μαθητές που βρήκαν τις σχετικές πληροφορίες χρησιμοποιώντας την προσωπική τους σύνδεση, ενώ άλλοι χρησιμοποίησαν έντυπα λεξικά.
 * Οι __3 από τις 4 ομάδες είχαν πολύ καλή συνεργασία__.
 * Σε μία από τις ομάδες __κάποιοι μαθητές επισήμαναν ότι δεν είχαν καλή συνεργασία με τους συμμαθητές τους__, είτε επειδή δεν υπήρξε ενδιαφέρον, είτε η απόσταση τους δυσκόλεψε να συναντηθούν εκτός σχολείου και να εργαστούν από κοινού.
 * Πριν τη διεκπεραίωση της «Παρουσίασης διαφανειών» __αφιερώθηκε 1 διδακτική ώρα στο εργαστήριο για να δοθούν οδηγίες__, με έμφαση κυρίως στις δεξιότητες powerpoint. Λαμβάνοντας υπόψη το ασφυκτικό ΑΠΣ και το γεγονός ότι πολλοί μαθητές αντιμετωπίζουν τη διδασκαλία στο εργαστήριο ως αφορμή «εκτόνωσης», ενόχλησης των συμμαθητών τους κ.λπ., θεωρώ ότι τελικά θα ήταν αρκετό να δώσω απλά σε γραπτή μορφή τις οδηγίες σχετικά με το πρόγραμμα παρουσίασης διαφανειών, χωρίς να χαθεί αυτή η διδακτική ώρα.
 * **Ως προς την εκπλήρωση των στόχων** α) κατά τη γνώμη μου- οι περισσότεροι εκπληρώθηκαν είτε κατά την προβολή των διαφανειών με σχολιασμό της κάθε διαφάνειας από τους μαθητές, είτε κατά τη μελέτη κ προετοιμασία των φύλλων εργασίας. β) ο __ψηφιακός- τεχνολογικός__ στόχος δε θεωρώ ότι εκπληρώθηκε απόλυτα, καθώς το σχολείο μας δεν διαθέτει διαδίκτυο. Έτσι, οι ομάδες δεν συνεργαστηκαν στο εργαστήριο, όπως νομίζω ότι θα έπρεπε να γίνει, αλλά στο σπίτι, χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς τους υπολογιστές.
 * __Γενικά πάντως είμαι ευχαριστημένος__ από τις προσπάθειες των παιδιών, που, παρά τη έλλειψη σύνδεσης του σχολείου στο διαδίκτυο, στην πλειοψηφία τους εργάστηκαν με επιμέλεια, συνεργάστηκαν με τους συμμαθητές τους και προετοιμασαν τις σχετικές δραστηριότητες.
 * Τέλος, θεωρώ ότι η πραγματικότητα του σύγχρονου σχολείου σε μεγάλο βαθμό δυσκολεύει τις προσπάθειες προώθησης ενός ψηφιακού κ ομαδοσυνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης, αξίζει όμως να γίνει μια αρχή όπου θα συνδέσουμε παραδοσιακές και νέες μεθόδους διδασκαλίας.

Στον παρακάτω σύνδεσμο, "έχω αναρτήσει" την εργασία των παιδιών. Δεν μπόρεσα να κάνω upload το αρχείο ppt, λόγω μεγάλης χωρητικότητας, αλλά το κατάφερα στο προσωπικό μου site. Το μόνο που έχω προσθέσει είναι το μαύρο φόντο και τα ονόματα των μαθητών στις 3 ζωγραφιές.

[|Οδύσσεια]